Ocena wzrokowa

Pierwszy kontakt z winem ukazuje cechy, które możemy ocenić wzrokowo:

  • Kolor
  • Klarowność
  • Konsystencję
  • Bąbelki (w przypadku win musujących)

Mówi się czasem, że oczy w ocenie wina nie odgrywają aż tak dużej roli, jak nos i usta. Każdy ekspert jednak potwierdzi, że poprzez samo tylko przyjrzenie się winu można wstępnie stwierdzić, czy jest ono dobre – a więc klarowne, przejrzyste i pozbawione osadu – czy też przeciwnie, coś z nim jest nie tak. Taka wstępna ocena najczęściej znajduje później potwierdzenie w zapachu i smaku.

Kolor

Po rozpoznaniu podstawowego koloru, a więc tego, czy jest to wino czerwone, białe, czy różowe, należy przyjrzeć się detalom, czyli odcieniom, nasyceniu barw i ich skali w poszczególnych kolorach. W tym celu kieliszek do wina (w kształcie tulipana) napełnia się trunkiem do około 1/3 pojemności, a następnie, trzymając za nóżkę, przygląda się jego zawartości, pamiętając, by użyć do tego białego tła – obrusu lub kartki papieru. Następnie kieliszek przechyla się delikatnie, aby wino z dna obmyło ścianki, aż do samego brzegu kieliszka. Dzięki temu można podziwiać pełną paletę barw i odcieni.

Klarowność

Trzymając kieliszek tak, by nie zasłaniać jego zawartości, należy przyjrzeć się winu, najpierw oceniając je na białym tle, a później podnosząc tak, by od tyłu padało na nie rozproszone światło. Można więc obejrzeć kieliszek na tle okna, uważając jednak, by nie padały przez nie bezpośrednie promienie słońca. Można też wykorzystać płomień świecy lub światło lampy, przysłoniętej abażurem.

Wina mają różny stopień klarowności, od całkowicie krystalicznego, poprzez przejrzysty, po zgaszony i wreszcie mętny. Klarowność jest przede wszystkim informacją o jakości wina, która potwierdza, że leżakowało ono w butelce dostatecznie długo po okresie dojrzewania w beczce, a także po procesach filtrowania i stabilizacji.

Wino znajdujące się w obrocie handlowym, niezależnie od swojej klasy, powinno być klarowne, idealnie przejrzyste, pozbawione jakichkolwiek cząstek stałych i zawieszonego w nim osadu. Zmętnienie jest zawsze oznaką gorszej jakości. Jeśli wino jest całkowicie mętne, tak, że staje się nieprzezroczyste, z całą pewnością nie nadaje się do spożycia.

Płynność

By ocenić konsystencję i lepkość wina, należy zakręcić kieliszkiem, by znajdujące się w nim wino zaczęło wirować. Płyn, osadzając się na ściankach, tworzy tzw. „łzy” albo inaczej „nóżki”, czyli wzory w kształcie łuków, których jest tym więcej i tym dłużej się utrzymują, im wino cięższe. Tak ocenioną lepkość i konsystencję wina należy następnie sprawdzić na podniebieniu.

Bąbelki

Tę cechę ocenia się oczywiście jedynie w przypadku win musujących, które dzielimy na dwie duże kategorie: wina typu frizzante, nazywane też czasem vivace albo brioso, których nasycenie dwutlenkiem węgla jest niewielkie do umiarkowanego (od 1,5 do 2 g na litr), oraz spumante (od włoskiego słowa spuma oznaczającego pianę), czyli wino musujące z prawdziwego zdarzenia, którego ciśnienie w butelce wynosi od 3,5 do 6 atmosfer.

Najważniejszymi ocenianymi cechami wina musującego są wielkość bąbelków podnoszących się z dna kieliszka oraz intensywność musowania. Ogólnie można powiedzieć, że wina wytwarzane metodą fermentacji w butelce będą charakteryzowały się perlistymi bąbelkami niewielkich rozmiarów, które długo utrzymują się w kieliszku, tworząc tzw. perlage. Wina poddawane fermentacji wtórnej w zbiornikach zwykle mają bąbelki większych rozmiarów.

Bąbelki w winach typu frizzante widoczne są wyraźnie zaraz po nalaniu do kieliszka, ale szybko znikają lub gromadzą się na jego ściankach. W dobrym winie bąbelki dwutlenku węgla, który wytworzył się w wyniku naturalnej fermentacji, wywołują w ustach przyjemne uczucie delikatnego kłucia.

Bąbelki w winach typu spumante są trwalsze. W najlepszych winach wytwarzanych metodą fermentacji w butelce bąbelki są bardzo drobne i ulatniają się długo i powoli. Dobre spumante poddawane fermentacji w kadzi również powinno mieć dość małe i długo utrzymujące się bąbelki. Jeśli bąbelki znikają lub są wyraźnie duże, rozproszone lub zawieszone w winie i nie unoszą się ku górze, prawdopodobnie występuje jakiś problem z samym winem lub kieliszkiem, w którym je podano.